Bề mặt Melamine là gì? Cấu tạo, ưu nhược điểm và ứng dụng trong nội thất

Khi bóc tách hạng mục nội thất gỗ công nghiệp, gia chủ gần như chắc chắn sẽ gặp ba cái tên: Melamine, Laminate và Acrylic. Trong đó Melamine là bề mặt phủ được dùng nhiều nhất cho tủ áo, vách trang trí và hệ kệ nhờ chi phí dễ chịu cùng kho vân màu rất rộng. Nhưng cũng chính vì phổ biến nên Melamine hay bị hiểu sai: người thì nghĩ đây là một loại gỗ, người lại tưởng nó kém bền. Bài viết dưới đây tổng hợp cách S-Home Design nhìn nhận vật liệu này sau hơn 10 năm thi công thực tế: cấu tạo thật sự ra sao, mạnh yếu chỗ nào so với Laminate và Acrylic, và quan trọng nhất là phối với cốt ván nào để dùng đúng chỗ, bền lâu.

Không gian do S-Home Design thiết kế thi công

Bề mặt Melamine là gì? Cấu tạo tấm phủ

Melamine không phải một loại gỗ mà là lớp phủ bề mặt. Giấy trang trí đã in sẵn vân được cho thấm nhựa melamine resin, rồi ép thẳng lên cốt gỗ công nghiệp bằng máy ép nhiệt ở nhiệt độ và áp suất cao. Vì ép trực tiếp nên lớp phủ rất mỏng, chỉ dày cỡ vài phần mười milimet và bám liền một khối với tấm ván, khác hẳn kiểu tấm phủ rời dán lên cốt bằng keo.

Trong xưởng và trên báo giá, ván dăm phủ Melamine thường được gọi tắt là MFC (Melamine Faced Chipboard), còn ván MDF phủ Melamine hay ghi là MDF Melamine. Một tấm hoàn chỉnh gồm ba phần:

• Cốt ván — MFC ván dăm hoặc MDF, có loại thường và loại lõi xanh chống ẩm. Đây là phần quyết định độ bền của cả tấm.
• Lớp giấy trang trí — quyết định màu và vân: vân gỗ sồi, óc chó, tần bì cho tới màu trơn, vân vải, vân đá, vân bê tông.
• Lớp keo melamine phủ ngoài cùng — tạo độ cứng cho bề mặt, giúp chống bám bẩn và chống trầy xước ở mức cơ bản.

Cách hiểu gọn nhất: Melamine là lớp áo, cốt ván mới là khung xương. Hai tấm cùng phủ Melamine nhìn ngoài giống nhau nhưng chạy cốt khác nhau thì tuổi thọ chênh nhau rất xa.

Ưu điểm khiến Melamine phổ biến trong nội thất

Melamine giữ vị trí phổ biến nhất trong nhóm bề mặt gỗ công nghiệp không phải ngẫu nhiên:

• Chi phí hợp lý — do ép trực tiếp, bỏ được công đoạn dán tấm phủ rời nên giá thành mềm hơn Laminate và Acrylic trên cùng loại cốt. Với căn cần làm trọn bộ nội thất, đây là phần tiết kiệm thấy rõ nhất trên tổng dự toán.
• Kho vân màu rất rộng — các thương hiệu như An Cường, ván Thái Lan hay Minh Long đều có bảng màu hàng trăm mã: vân gỗ ấm, màu trơn hiện đại lẫn tông sáng cho căn diện tích nhỏ. Chọn đồng bộ cả nhà không lo thiếu mã.
• Bề mặt đồng đều, phẳng đẹp — sản xuất công nghiệp nên tấm nào cũng giống tấm nào, không cong vênh, không co ngót theo mùa nồm như gỗ tự nhiên chưa xử lý kỹ.
• Chống trầy ở mức vừa phải — lớp melamine resin sau khi đóng rắn khá cứng, chịu được va quệt sinh hoạt hằng ngày, lau vết bẩn thông thường bằng khăn ẩm rất nhanh.
• Thi công nhanh, dễ sửa cục bộ — tấm về xưởng đã hoàn thiện bề mặt, chỉ cắt, dán cạnh và lắp. Sau này hỏng một cánh có thể thay riêng cánh đó, không phải phá cả hệ.

Nhược điểm của Melamine khi đặt cạnh Laminate và Acrylic

Nói thẳng để gia chủ cân nhắc đúng, không nghe một chiều:

• Lớp phủ mỏng nên chịu va đập kém hơn — so với bề mặt Laminate dày hơn nhiều lần, Melamine dễ tổn thương ở góc cạnh, nhất là mép cánh và chân tủ nơi hay va chạm chân ghế, máy hút bụi.
• Không phục hồi được — bề mặt xước sâu tới lớp giấy vân thì chỉ còn cách thay cánh, không mài lại như gỗ tự nhiên.
• Không uốn cong được — Melamine ép cứng theo tấm phẳng; muốn làm cánh cong, đảo bếp bo tròn hay vách uốn thì phải chuyển vật liệu khác.
• Kém về độ sâu bóng — cần cánh phẳng bóng gương phản chiếu cho bếp hiện đại thì Acrylic làm được, Melamine không đạt hiệu ứng đó.
• Chịu nhiệt và chịu ẩm hạn chế hơn — khu sát bếp nấu, bồn rửa, nơi hay đọng hơi nước là chỗ Laminate phối cốt chống ẩm làm tốt hơn.
• Cạnh dán là điểm yếu chung — chất lượng nẹp chỉ PVC và máy dán cạnh quyết định tuổi thọ. Cạnh hở keo là đường cho hơi ẩm ngấm vào cốt, hỏng từ trong ra chứ không hỏng ở bề mặt.

Phối cốt MFC và MDF lõi xanh chống ẩm thế nào cho đúng

Đây là phần quyết định độ bền mà nhiều gia chủ bỏ qua vì chỉ chăm chăm chọn màu. Cùng một mã Melamine, chạy trên bốn loại cốt sẽ cho ra bốn tuổi thọ khác nhau:

• MFC thường — dùng cho hạng mục khô ráo: tủ áo phòng ngủ thoáng, kệ sách, vách trang trí, bàn làm việc.
• MFC lõi xanh chống ẩm — ván dăm có phụ gia kháng ẩm, nhận biết bằng màu xanh trong ruột ván. Dùng cho tủ áo áp tường ngoài, tủ giày gần cửa chính, hệ tủ ở căn tầng thấp hay bị nồm.
• MDF thường — cốt mịn, chắc, giữ vít tốt hơn ván dăm, hợp hạng mục cần khoan bản lề nhiều, chi tiết mảnh, cánh khổ lớn.
• MDF lõi xanh chống ẩm — bền ẩm nhất trong nhóm phủ Melamine, ưu tiên cho thùng bếp, tủ lavabo, khu vực có nguy cơ đọng nước.

Nguyên tắc S-Home Design áp dụng khi bóc tách: chỗ nào có nước hoặc hơi nước thì bắt buộc lõi xanh, không đánh đổi; chỗ khô thì cân đối cốt thường để dồn ngân sách cho hạng mục quan trọng hơn. Gia chủ muốn hiểu sâu về từng loại ván có thể xem thêm bài nội thất gỗ công nghiệp.

Ứng dụng đúng chỗ: tủ áo, vách trang trí, hệ kệ

Melamine phát huy tốt nhất ở hạng mục diện tích lớn, bề mặt phẳng, ít tiếp xúc nước.

• Tủ quần áo — hạng mục dùng Melamine nhiều nhất. Tủ áo có diện tích bề mặt lớn, chọn vật liệu phủ đắt tiền thì chi phí đội lên nhanh, trong khi tủ lại nằm trong phòng ngủ khô ráo, ít va đập mạnh. Chạy cốt lõi xanh cho phần áp tường và cốt thường cho phần phía trong là cách phối nhiều gia đình chọn.
• Vách trang trí, vách đầu giường, vách tivi — cho ra mảng phẳng lớn liền màu, kết hợp chỉ nhôm hoặc nan gỗ để tạo nhịp. Loại bề mặt sần đồng bộ vân sờ vào có cảm giác thớ gỗ thật, tạo chiều sâu mà không cần vật liệu phủ dày tiền hơn.
• Hệ kệ sách, kệ trang trí, bàn làm việc — chịu tải tốt nếu tính đúng độ dày ván và khoảng cách đố đứng, bề mặt dễ lau, hợp phòng làm việc và phòng trẻ.
• Tủ giày, tủ kho, tủ âm tường — cần nhiều diện tích ván nhưng không đòi hỏi bề mặt cầu kỳ.

Riêng khu bếp, cách làm thực tế là phối vật liệu chứ không dùng một loại cho tất cả: cánh và thùng bếp trên có thể Melamine, phần dưới gần bồn rửa ưu tiên cốt chống ẩm và bề mặt bền hơn. Chi tiết cách phối cho từng kiểu bếp có ở bài tủ bếp đẹp thiết kế thi công.

Kinh nghiệm chọn và giữ bề mặt Melamine bền lâu

Vài điều đội ngũ S-Home Design luôn dặn gia chủ trước khi chốt vật liệu:

• Xem mẫu thật dưới ánh sáng của chính ngôi nhà — màu trên catalogue và màu dưới đèn vàng phòng ngủ lệch nhau khá nhiều, nhất là các tông gỗ ấm.
• Ghi rõ mã ván và loại cốt trong hợp đồng — đúng thương hiệu, đúng mã màu, ghi rõ cốt thường hay lõi xanh cho từng hạng mục. Đây là chỗ dễ bị đánh tráo nhất khi thi công.
• Kiểm tra đường dán cạnh khi nghiệm thu — sờ tay dọc mép cánh, cạnh phải mịn, không gợn keo, không hở khe. Cạnh dán ẩu là mầm mống bung ván sau vài mùa nồm.
• Vệ sinh đúng cách — dùng khăn ẩm vắt kiệt rồi lau khô, tránh nước đọng ở chân tủ, tránh hoá chất tẩy mạnh. Khu vực hay lau nhà ướt nên dùng chân đế nhựa nâng tủ khỏi sàn.

Melamine là vật liệu tốt khi được đặt đúng chỗ và chạy đúng cốt. Đặt sai chỗ thì vật liệu nào cũng hỏng sớm — đó mới là điều gia chủ cần quan tâm trước khi so mã màu.

Câu hỏi thường gặp